نظريه‌هاى فيلسوفان برجسته تاريخ ، نظرهاى مختلفى در اين‌باره وجود دارد كه در بين تمام اين نظرها ، نظريه حركت جوهرى مّلا صدرا نگرش تازه‌اى را به روح و جهان ماوراء الّطبيعه مىگشايد . اما كّلا آنچه در مكاتب الهى وجود دارد اين است كه روح با ماده در ارتباط و با منحل شدن جسم از بين نمىرود و با جدا شدن به ارواح ديگر مىپيوندد . اما آيا شرايط انسان در خواب نيز مانند مرگ است ؟ روح از نظر مكاتب مادى ، اثر انسجام اجزاى مادى بدن است و يكى از خواص ماده اين است كه بايد ميان ظرف و مظروف نسبت خاصى حكمفرما باشد . از نظر علم نوروفيزيولوژى ، تصويرهاى مغزى ما ، ميزان حافظه و حتى تخيلات در چه ظرفى جاى دارد و يا با مظروف خود يعنى مغز برابرى دارد يا نه ؟ مغز با فعل و انفعالات بيوشيميايى خود چگونه عمل مىكند ، يا مكان نوروآناتوميك اراده ، شعور ، هوش و استعداد ، قضاوت ، وجدان و ديگر توانايىهاى برتر انسان در كجاى مغز است ؟ اين سؤالات فقط با تجرد روح پاسخ داده مىشود ، زيرا روح انسانى پس از فعاليّت‌هاى مغزى و عصبى كه همگى جنبه مقدماتى دارد مىتواند در جهان دور از ماده ، صورتى بزرگ‌تر را خلق و آن را مشاهده كند . در آن جهان ، ماده وجود ندارد ، يعنى آن « تصوير » جرم ندارد ، اما آثار ماده آنجا هست ، به اين معنا كه تصوير داراى عرض ، طول و رنگ ويژه است . چنين تصويرى را كه هم مادى نيست و هم به‌طور كامل مجرد نيست « تجّرد برزخى » مىگويند ؛ يعنى حد وسط ميان آن دو و اينكه در خواب در زمان و مكان خود نيستيم حاكى از عمل روح است ، چراكه جسم در پوشش بعد زمانى و مكانى است . روح در عرف به معناى روان و در مقابل جسم ، و جوهر مجرد است . در قرآن كريم روح مجموعا بيست و يك